Najstarszy znak drogowy w Polsce

Dziś w epoce GPS i innych nowoczesnych metod wyszukiwania tras przejazdów, trudno sobie wyobrazić w jaki sposób ludzie żyjący przed wiekami potrafili dotrzeć z punku A do punktu B i się nie zgubić. Temu celowi służyły różnorodne „znaki drogowe”, a najstarszy w Polsce znajduje się w Koninie.

Niewiele jest w Polsce romańskich zabytków świeckich. Warto więc podkreślić, że jeden z nich znajduje się w Koninie. Jest nim najstarszy zachowany w Polsce „znak drogowy”, czyli słup wykonany z piaskowca, wskazujący połowę drogi pomiędzy Kaliszem a Kruszwicą. Do obu miast jest stamtąd ok. 50 km. Słup został wykuty z piaskowca wydobytego przypuszczalnie w kamieniołomie z podkonińskiej wsi Brzeźno. Z tego samego kamienia wyrzeźbiono słynne romańskie kolumny ze Strzelna. Na słupie znajduje się łacińska inskrypcja, z której jednoznacznie wynika, że pełnił on swoją rolę od 1151 r. Pierwotnie słup stał na dziedzińcu nieistniejącego już zamku konińskiego, ale w 1828 r. przeniesiono go na teren dawnego cmentarza przy gotyckim kościele farnym p.w. św. Bartłomieja. Na słupie wyryto łacińską, wierszowana inskrypcję, która głosi:

„Roku Wcielenia Pańskiego 1151
do Kalisza z Kruszwicy tu prowadzi punkt,
wskazuje to formuła drogi i sprawiedliwości,
którą kazał uczynić komes palatyn Piotr
i starannie tę drogę przepołowił,
aby był go pamiętny,
racz każdy podróżny modlitwą prosić
łaskawego Boga”.

[tłumaczenie Krzysztofa Dunin-Wąsowicza].

Do dziś nie wiadomo, o którego palatyna Piotra chodzi. Według jednej z teorii, owym palatynem Piotrem miał być Piotr Włostowic, zwany Duninem, prawa ręka księcia Bolesława Krzywoustego, który po konflikcie z najstarszym synem Krzywoustego Władysławem Wygnańcem, został przezeń oślepiony, pozbawiony języka i wygnany z kraju. Po upadku Wygnańca, powrócił on na dawne stanowisko. Według innych badaczy, palatynem wspomnianym w inskrypcji mógł być komes Wszebor, inny palatyn Krzywoustego, lub jego syn Piotr Wszeborowic, palatyn Bolesława Kędzierzawego. Sam słup, choć funkcję „znaku drogowego” pełnił od 1151 r., prawdopodobnie został wykuty wcześniej, nawet w okresie przed przyjęciem chrześcijaństwa przez Mieszka I i mógł służyć celem kultu pogańskiego.

Źródło:
national-geographic.pl
szlakpiastowski.pl
zabytek.pl

Fotografia: Jan Mehlich / CC BY-SA (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *